Lynne McTaggart en het nulpuntsveld

https://www.ankh-hermes.nl/boek/het-veld/Het Veld

De zoektocht naar de geheime kracht van het universum

Wetenschapsjournaliste Lynne McTaggart beschrijft het verhaal van een groep wetenschappers die per ongeluk het Zero Point Field (nulpuntveld) ontdekten, een oceaan van microscopische vibraties die alles met alles in het universum blijken te verbinden als een soort onzichtbaar netwerk. Het Veld gaat verder dan het werk van Fritjof Capra en stelt een plausibele wetenschappelijke theorie voor die alles verklaart, van de werking van DNA en communicatie tussen cellen tot homeopathie en ESP. Het Veld is het buitengewoon leesbare verslag van een speurtocht van verschillende wetenschappers van naam naar de universele kracht en hun Lynne McTaggartsuccesvolle pogingen een nieuw wetenschappelijk paradigma te formuleren, dat een revolutie in ons wereldbeeld teweeg zal brengen. Een baanbrekende en inspirerende wetenschappelijke visie op mens en kosmos.

 

https://dekennisvannu.nl/site/artikel/De-trukendoos-van-McTaggart/5213

Lynne McTaggart ziet zichzelf als wetenschapsjournalist en schrijver. Woordvoerder op het gebied van bewustzijn, kwantumfysica en geneeskunde. Is haar nieuwe boek een goede samenvatting van wetenschappelijk onderzoek, of een lokkertje van een New Age-goeroe?

McTaggart schreef eerder What Doctors Don’t Tell You over de ‘gevaren van de moderne geneeskunde’, Het Veld over de zoektocht naar de verborgen kracht in het heelal en Het Intentie Experiment over de vraag of gedachten de wereld kunnen veranderen.

De Verbindinghttps://abc53.ntr.nl/module/NPO+Wetenschap/redactie-articles/form/5213#Boeken die in grote aantallen werden verkocht. Recent verscheen De verbinding: word je bewust van het veld waarin je leeft. Die ondertitel dekt de lading van het boek niet helemaal, getuige de oorspronkelijke Engelse titel The Bond: connecting through the space between us.

Het is opmerkelijk dat de Nederlandse vertaler het woord ‘verbondenheid’ niet heeft gebruikt in de subtitel: bijna alle hoofdstukken in het boek eindigen met deze door McTaggart veronderstelde verbondenheid tussen …. ja, tussen wat NIET eigenlijk? Het ‘veld’ uit de subtitel komt in het boek nauwelijks aan bod en lijkt veel meer te verwijzen naar het eerder verschenen Het Veld.

Overal verbondenheid
De rode draad in het boek wordt door de schrijfster in de inleiding als volgt verwoord: “Bijzondere ontdekkingen in de pioniersgebieden van de biologie en de sociale wetenschappen hebben onze kijk op de relatie tussen levende schepselen en hun omgeving grondig veranderd. Pioniers op het gebied van de biologie, de psychologie en de sociologie hebben bewijzen gevonden dat individuen heel wat minder individueel zijn dan wij hebben gedacht. Tussen zelfs de kleinste partikeltjes van ons wezen, of tussen ons lichaam en onze omgeving, tussen onszelf en alle mensen met wie we in aanraking komen – dus tussen alle leden in alle lagen van de menselijke samenleving bestaat een verbinding.”

Dat is de stelling waarvoor het totale boek van 296 bladzijden de ondersteuning moet bieden. Aan het einde van ieder hoofdstuk komt die ‘verbondenheid’ weer als een duveltje-uit-een-doosje om de hoek kijken, resulterend in proza als “De natuur heeft het leven alleen ontworpen om in relaties te worden geleefd: als wij de ogen hiervoor sluiten, handelen we regelrecht in strijd met ons fundamentele ontwerp. Wat wij als onze onveranderlijke en duidelijk begrensde persoonlijkheid plachten te zien, maakt in werkelijkheid deel uit van een relatie: onze verbondenheid met de wereld.”

McTaggart schrijft bondige samenvattingen van de vorderingen op een groot aantal terreinen. In aparte hoofdstukken gaat het onder meer over deeltjesfysica, genetica, chronobiologie, neurowetenschappen, speltheorie en sociale psychologie. Ze schetst daarbij de grote lijnen en verwijst naar de grote onderzoekers en vaktijdschriften. Dat ze daarbij kiest voor het selectief weergeven van onderzoeken die haar theorie van verbondenheid welgevallig zijn, zij haar vergeven; dat doen meer auteurs.

Moeilijker te vergeven is dat ze, als ze haar eigen stokpaardjes gaat berijden, bijna uitsluitend werk citeert uit vaktijdschriften met een lage impactfactor of zelfs obscure bladen: Uspekhi Fizicheskikh Nauk, Speculations in Science and Technology, Federal Reserve Bank of San Francisco Working Paper Series, Administrative Science Quaterly, Physics of Auroral Phenomena en Psychosomatic Medicine. Ze spreekt herhaaldelijk van een ‘fors bewijscorpus’, maar dat corpus is dus wel wat mager uitgevallen.

Trukendoos
Daarnaast bedient McTaggart zich van een lepe trukendoos: na haar eerste, correcte, samenvatting van de wetenschappelijke stand van zaken op een bepaald terrein aan het begin van ieder hoofdstuk, volgt een sprong naar wetenschappelijke resultaten die moeilijk verifieerbaar zijn en vaak niet breed geaccepteerd. Bovendien generaliseert ze voortdurend van ‘klein’ onderzoek naar geldigheid voor liefst de hele mensheid. Dat is natuurlijk ongeoorloofd: het kwantummechanische principe van verstrengeling van microscopische fundamentele deeltjes kan bijvoorbeeld niet zomaar worden geëxtrapoleerd naar een macroscopisch niveau.

McTaggart beweegt zich wat betreft haar eigen stokpaardjes op de grens van wat als ‘reguliere’ wetenschap wordt beschouwd. Is de jarenlange verdenking van het vaccin tegen mazelen als mogelijke veroorzaker van autisme recent definitief van de laboratoriumtafel geveegd, dan weet zij wel een nieuwe te bedenken, bijvoorbeeld de invloed van zonnewinden en zonnestormen:

“Verscheidene jaren geleden hebben [de onderzoekers] Halberg en Cornélissen samengewerkt om vast te stellen of ook autisme wellicht door geomagnetische factoren wordt beïnvloed. Tot die tijd waren er geen seizoensvariaties in autisme ontdekt; in de winter ontwikkelden niet meer kinderen autisme dan in, laten we zeggen, de lente. Toen Halberg en zijn collega’s de incidentie van autisme in verband brachten met zonneactiviteit, ontdekten zij echter een onmiskenbare aanwijzing voor een verband tussen enerzijds geomagnetische cycli met een duur van 1,9 jaar en anderzijds het niet-ontstaan van een gevoelsband russen kinderen en hun moeder. De invloeden van de zon waren zo krachtig dat ze een nadelig effect hadden op moederliefde.”

In het betreffende artikel staat echter als conclusie:

“The demonstration that a “year” longer than a calendar year— a transyear— fits the data depends upon an appropriate folding of the data in the time domain and constitutes an argument for further large-scale study of the entire partly new spectrum of magnetoperiodisms, with non-specific but persuasive effects that may contribute to autism, among other conditions involving behavior such as suicides.”

Met andere woorden: aantonen dat een ‘transjaar’ (= 1.9 jaar) de waargenomen effecten veroorzaakt, is afhankelijk van een geschikte manier van het ‘vouwen’ (‘folding’) van de data in de bestudeerde periode en maakt verder grootschalig onderzoek noodzakelijk. En ronduit schokkend is dat McTaggart nog steeds een verband suggereert tussen een gebrek aan moederliefde en het optreden van autisme zoals in de jaren zestig door de psychiater Bruno Bettelheim werd verondersteld: die discussie is, mede door het onderzoek binnen gezinnen met autistische kinderen door Michael Rutter in de jaren zeventig, voorgoed gesloten.

Maar McTaggart ziet ook een verband tussen geomagnetische activiteit en wiegendood (sudden infant death). Zij citeert daarbij voornamelijk Michael Persinger van de Laurentian University in Canada, een neurowetenschapper die omstreden experimenten heeft gedaan met de zogenoemde ‘God’s helmet’: een sterke magneet die op de schedel wordt geplaatst en religieuze ervaringen zou oproepen bij proefpersonen.

“Er zijn zelfs enkele onderzoeksresultaten – vooral afkomstig van de Laurentian University in Canada [waar Persinger hoogleraar is] – waaruit blijkt dat epileptische attaques soms worden getriggerd door geomagnetische storingen of erdoor worden verergerd. Ook is er verband gelegd tussen de mortaliteit ten gevolge van epilepsie en hoge niveaus van geomagnetische activiteit, zoals ook geldt voor het verschijnsel wiegendood”, schrijft McTaggart.

Het eerste artikel van Persinger’s hand over onverwachte doden is gepubliceerd in het ‘open access’ International Journal of Biometeorology in 1995. Over wiegendood publiceerde Persinger in ‘Perceptual and Motos Skills’: in de samenvatting van dat artikel staat echter dat er geen rechtstreeks (lineair) verband is tussen het optreden van wiegendood en de gemeten geomagnetische activiteit. Dat verband treedt uitsluitend op wanneer je een bepaalde (tussenliggende) frequentie van de activiteit in ogenschouw neemt.

Hoog sapperdeflap-gehalte
Een laatste voorbeeld – het hele boek wemelt van deze ontsporingen en vaststellingen met een hoog ‘sapperdeflap’-gehalte: McTaggart ziet veel heil in het hebben van een huisdier: “Zelfs verbondenheid met een huisdier is een beschermende factor! Oude mensen met een huisdier hebben minder vaak hoge bloeddruk dan senioren die er geen troeteldier op na houden.” Dit ondersteunt McTaggart met een onderzoek gepubliceerd in de Journal of Behavioral Medicine uit 1988, waar in de samenvatting staat:

“Recent research on human-dog interactions showed that talking to and petting a dog are accompanied by lower blood pressure (BP) in the person than human conversation. To clarify whether cognition, conditioning, or tactual contact exerted the major influence in this so-called ‘pet-effect’. 60 male and female undergraduates with either positive or neutral attitudes toward dogs interacted with a dog tactually, verbally, and visually while BP and heart rate were recorded automatically.

Results revealed that (a) subjects” BP levels were lowest during dog petting, higher while talking to the dog, and highest while talking to the experimenter and (b) subjects” heart rates were lower while talking or touching the dog and higher while both touching and talking to the dog. Touch appeared to be major component of the pet effect, while cognitive factors contributed to a lesser degree. Implications for coping with hypertension are discussed, and suggestions for further research are stated.”

Opvallend is dat het hierbij gaat om een onderzoek onder 60 ‘undergraduates’, studenten dus en geen ‘oude mensen’. Maar dat daargelaten: kan het niet gewoon zo zijn dat een oudere met een hond meer lichaamsbeweging krijgt dan een senior zonder hond en daardoor een minder hoge bloeddruk?

Vlot maar dubieus
Lynne McTaggert schrijft vlot, maar daarmee schrijft een (wetenschaps)journalist nog geen goed boek. Het is kwalijk dat zij onder de vlag van serieus wetenschappelijk werk haar dubieuze en curieuze New Age-gedachtegoed aan de man en vrouw probeert te brengen.

Gelukkig doen het omslag en de titel van het boek al vermoeden dat het geen chemisch handboek is. Nu maar hopen dat medewerkers van (online)boekhandels dit werk niet bij de afdeling ‘wetenschap’, maar op de stapel ‘esoterie’ leggen.

Titel: De verbinding – word je bewust van het veld waarin je leeft
Auteur: Lynne McTaggart
Uitgever: Ankh Hermes, 2011
paperback, 296 pagina’s, 27,90 euro
ISBN: 9789020204537